Ενίσχυση της αυτοπεποίθησης του παιδιού, ώστε να αποκτήσει εμπιστοσύνη στον εαυτό του και στην αξία του

Ενίσχυση της αυτοπεποίθησης του παιδιού, ώστε να αποκτήσει εμπιστοσύνη στον εαυτό του και στην αξία του

Της Μαριάννας Πουλημά, υπεύθυνης  της Εθελοντικής Ομάδας Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών της  Εταιρείας Κοινωνικών Εφαρμογών

  Πολλοί γονείς ανησυχούν για το μέλλον των παιδιών τους. Ο γονικός ρόλος σαφώς και είναι καθοριστικός κατά τα  πρώτα χρόνια του παιδιού, διότι θεμελιώνει εκείνες τις βάσεις που θα διαμορφώσουν την προσωπικότητα  του και στην συνέχεια θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για τη μελλοντική -εξελικτική του πορεία ( 1999, Καππάτου ).

  Ακολούθως, θα επισημανθούν όλα εκείνα τα στοιχεία που θα μπορούσαν ενδεχομένως να βοηθήσουν τα παιδιά να καταφέρουν να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση, αυτοεκτίμηση, εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και την δυνατότητα να πετυχαίνουν τους στόχους τους.

 Επιπλέον, πολύ σημαντική επίτευξη είναι η αποδοχή του εαυτού τους, ώστε να επιτύχουν ταυτόχρονα και την αποδοχή από τον περίγυρό τους. Ένα παιδί με αυτοεκτίμηση είναι δυνατό να εκμεταλλευτεί με επιτυχία κάθε ευκαιρία,  που του παρουσιάζεται στην ζωή.

Η αυτοεκτίμηση και ο αυτοσεβασμός του παιδιού σχετίζεται με την εικόνα που το παιδί θα διαμορφώσει για την ζωή.Σύμφωνα με αυτό, κάθε βίωμά του επηρεάζει αρνητικά ή θετικά τα συναισθήματα που έχει.

  Πρέπει να αναφερθεί πως εκτός από την επιρροή των γονέων, το παιδί μπορεί να επηρεαστεί και από συγγενείς, φιλικές παρέες, δασκάλους, οι οποίοι  ανάλογα με την στάση και την συμπεριφορά τους,  συμβάλουν στη γνώμη που το παιδί θα σχηματίσει για το άτομό του.

Καθοριστικό ρόλο,όμως, έχουν οι γονείς. Βασικό στοιχείο για την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης του παιδιού είναι οι εκδηλώσεις στοργής, τα τρυφερά λόγια και  οι αγκαλιές.

Με λίγα λόγια, το γονεΐκό περιβάλλον οφείλει να  δείχνει στα παιδιά του πως τα αγαπά, να το νιώθουν, γιατί σε διαφορετική περίπτωση είναι πολύ πιθανό να σχηματίσουν μια λανθασμένη άποψη για την ζωή και τον κόσμο δίπλα τους.

  Στη συνέχεια, είναι ιδανικό, να δίνονται στα παιδιά τα περιθώρια να εκφράσουν και εκείνα με τη σειρά τους την αγάπη και τα συναισθήματα που νιώθουν ( 2003, Price & Parry ).

  Πρέπει να επισημανθεί, πως ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουν οι γονείς είναι οι διακρίσεις . Όταν συμβαίνει αυτό, το παιδί που δε λαμβάνει  τη προσοχή του γονέα αισθάνεται ότι δεν αξίζει  με αποτέλεσμα τη χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση του. Αντίθετα, εάν αισθάνεται μια ιδιαίτερη αδυναμία, αρχίζει να υπερεκτιμά τον εαυτό του ( 1999, Καππάτου ).

  Ένα ακόμα βασικό στοιχείο που ενισχύει την αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση των ανηλίκων, είναι ο διάλογος. Οι γονείς οφείλουν να ενθαρρύνουν το παιδί να εκφραστεί, να εσωτερικεύσει τις σκέψεις του δείχνοντας  ενδιαφέρον για τα συναισθήματά του.

Με αυτή την προσέγγιση, νιώθει ασφάλεια και εμπιστοσύνη για να εκφράσει αυτό που επιθυμεί. Καταλήγει,  λοιπόν, στο συμπέρασμα πως αφού οι γύρω του, το εμπιστεύονται , τότε μπορεί να πιστέψει στον εαυτό του και στις δυνατότητες του.

Το παιδί πλέον εκτιμά και σέβεται το άτομό του. Το αποτέλεσμα θα είναι μια καλή εξέλιξη της προσωπικότητάς του ( 2003, Price & Parry ).

Σύμφωνα με τα παραπάνω, πρέπει να τονιστεί  πως  οι γονείς δεν πρέπει να κριτικάρουν ή να κάνουν παρεμβολές ή να επικρίνουν το παιδί, αλλά να παρακολουθούν με πολύ ενδιαφέρον αυτά που τους διηγείται.

  Τα παιδιά μιμούνται, επομένως  αν οι γονείς είναι επιθετικοί, σκληροί, μιλάνε άσχημα μπροστά τους κ.τ.λ.  παραδειγματίζονται από αυτές τις συμπεριφορές ( 1999, Καππάτου ).

Είναι γεγονός πως το παιδί δεν θα έχει ανασφάλειες,  αν οι γονείς ή ο περίγυρος του, του εκδηλώνει άμεσα την επιδοκιμασία για ό,τι κάνει σωστά. 

Επίσης, αν  δείχνουν οι γονείς σεβασμό για τα συναισθήματά του και νοιάζονται για το πώς νιώθει. Σημαντικό είναι να το σέβονται οι γονείς ως προσωπικότητα, να μην το κοροϊδεύουν,  αλλά ούτε να το ειρωνεύονται.

Σε διαφορετική περίπτωση,  το παιδί στεναχωριέται, πληγώνεται, αισθάνεται ντροπή, αμηχανία και νιώθει άσχημα. Ο ηθικός τρόπος στήριξης είναι ο καλύτερος. Να  επαινείται συχνά και να νιώθει ότι το εκτιμούν.

Ακόμη, πολύ βασικό είναι με καλοπροαίρετο τρόπο να του επισημαίνουν  κάποια πράγματα ως ενήλικες και να το επιβραβεύουν για οτιδήποτε καλό κάνει. Να δείχνουν ευγένεια και κατανόηση στα προβλήματα του και όχι θυμό. Οι γονείς να επικοινωνούν με ειλικρίνεια στο παιδί και του μαθαίνουν να έχει αυτοέλεγχο ( 2003, Price & Parry ).

  Εξίσου σημαντικό είναι να μάθουν οι γονείς στο παιδί την έννοια της ομαδικής συνεργασίας. Με αυτό τον τρόπο, το παιδί θα καταφέρει να πραγματοποιήσει σωστές σχέσεις και να αποκτήσει την αυτοπεποίθηση και τον αυτοσεβασμό του.

  Πολύ σημαντικό είναι να μάθει να διεκδικεί με σωστό τρόπο  τα δικαιώματά του. Ακόμη, θα πρέπει να διδάξουν οι γονείς στο παιδί πως η ελευθερία του κάνει παύση ή αλλιώς σταματά,  εφόσον αρχίζουν τα δικαιώματα των άλλων.

Να μάθει να δείχνει τον ανάλογο σεβασμό στα δικαιώματα και στα συναισθήματα των άλλων. Σύμφωνα με τα  παραπάνω,  μαθαίνουν τα παιδιά να εκφράζουν ειλικρινά τα συναισθήματά τους και να δίνουν βαρύτητα σε οτιδήποτε άλλο τους αφορά.

 Οι γονείς πρέπει  να συζητούν με τα παιδιά και έπειτα να εκφράζονται ελεύθερα,  αλλά με ευγένεια χωρίς να θίγονται πρόσωπα και καταστάσεις( 2003, Price & Parry ).

 Συνεχίζοντας,  πρέπει να τονιστεί  πως οι ηθικές αξίες βοηθούν ακράδαντα το παιδί να αποκτήσει μια δυνατή αυτοπεποίθηση. Αυτό πραγματοποιείται μέσα από την κατανόηση. 

Συγκεκριμένα, το παιδί μπαίνει στην διαδικασία να καταλάβει τα αποτελέσματα που έχουν οι πράξεις του στους ανθρώπους  και σύμφωνα με αυτό επεξεργάζεται και ρυθμίζει την συμπεριφορά του ανάλογα, έτσι ώστε να ωφελείται το ίδιο,  αλλά και οι υπόλοιποι.

  Αν το παιδί παρατηρήσει την ηθικότητα των γονέων του αυτομάτως εισπράττει και εκείνο αυτό που βλέπει και το πράττει στην ζωή του. Οι γονείς ,οι οποίοι θα καταφέρουν να διδάξουν  στα παιδιά τους ειλικρίνεια, μεγαλώνουν  παιδιά που θα μπουν στην διαδικασία να συμφιλιωθούν με τον εαυτό τους και αυτομάτως να τον εκτιμήσουν περισσότερο ( 2003, Price & Parry ).

  Ένα ακόμα βασικό χαρακτηριστικό  που θα πρέπει να περιλαμβάνεται στην ανατροφή των παιδιών είναι η υπευθυνότητα. Η υπευθυνότητα συμβάλει στην αυτοπεποίθηση του παιδιού μια και  παρατηρεί πως οι υπόλοιποι  το εμπιστεύονται.

 Άρα, θα ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στην αξία του ( Price & Parry ). Επειδή ως γνωστόν υπάρχει και το ρητό: <<Παν μέτρον άριστον>> θα πρέπει να τονιστεί πως συμπληρωματικά με τα παραπάνω, λόγω της μικρής του ηλικίας θα πρέπει  να υπακούει σε κάποιους κανόνες. Με αυτόν τον τρόπο το παιδί θα γίνει υπεύθυνο.

Είναι απαραίτητο να υπογραμμιστεί  πως το παιδί δεν πρέπει ανεξέλεγκτα να κάνει ό,τι θέλει και ό,τι περνά από το νου του. Ο γονιός μπορεί να του μεταβιβάσει  κάποιες ευθύνες π.χ. να μαζέψει τα παιχνίδια του, ή την τήρηση του ωραρίου εξόδου του κ.τ.λ. Συνεχίζοντας ένα πολύ σημαντικό κομμάτι  της διαπαιδαγώγησης του παιδιού είναι να αναλαμβάνει τις ευθύνες του στον χώρο του, διότι νιώθει ότι αξίζει. Επίσης,  η ενεργητική ακρόαση είναι εξίσου πολύ σημαντική, αφού ενισχύεται η αυτοπεποίθησή  του.

Αυτή την αποδοχή την έχει ανάγκη το παιδί. Εφόσον παρατηρούν οι γονείς τα χαρίσματα των παιδιών τους ή ενδεχομένως τις δεξιότητες που έχουν σε κάποιους τομείς να  τα παροτρύνουν και  να τα ενισχύουν. Έτσι ώστε να μην δειλιάζουν ή έχουν τον φόβο της αποτυχίας.

  Το παιδί αυτό το βλέπει, το νιώθει με αποτέλεσμα να είναι θετικό,  έτσι ώστε συμβάλει και αυτό στο να έχει μια υγιή εξελικτική πορεία. Νιώθει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και σεβασμό στον εαυτό του. Βασικό, βέβαια, είναι να υπάρχουν λογικές απαιτήσεις από το παιδί και όχι παράλογες, διότι του προκαλούν αρνητικό και άσχημο συναίσθημα με αποτέλεσμα να μην νιώθει καλά με τον εαυτό του,  καθώς  και να νιώθει αποτυχημένο.

Τέλος, οι γονείς  καλό είναι να μη τελειώσουν μια δουλειά που έχει ανατεθεί στο παιδί,  αλλά να το καθοδηγούν να την εκτελέσει μόνο του. Να  του εξηγούν  και να υπάρχει  μια συνέπεια για να κερδίσουν την εμπιστοσύνη του και να νιώσει καλύτερα.

Σημαντικό είναι να κατανοήσει το παιδί πως η δυσαρέσκεια που ίσως νιώσουν είναι για την κίνηση ή την πράξη, την  οποία  έκανε και σε καμιά περίπτωση για τον ίδιο.

  Επίσης, το παιδί να διδαχτεί  πως τα χρήματα δεν φέρνουν απαραίτητα την ευτυχία σε αντίθεση με  κάποιες ανώτερες αξίες της ζωής,  όπως  είναι η ανθρωπιά, εντιμότητα κ.τ.λ. ( 1999, Καππάτου ).

 Το παιδί πρέπει να συνειδητοποιήσει πως ακόμη και αν δεν είναι τέλειο σε όλα –άλλωστε κανείς δεν είναι τέλειος σε όλα- σίγουρα θα υπάρχουν κάποια πράγματα που μπορεί  να τα καταφέρει ( 2003, Price & Parry ).

  Εκτός από την υπευθυνότητα, την ενεργητική ακρόαση και τις δεξιότητες και ικανότητες των παιδιών που είναι καλό να ενισχύονται δεν πρέπει να χρησιμοποιούν οι γονείς τα παιδιά για δικό τους όφελος ή γενικά για να γεμίσουν τα κενά της δικής τους ζωής.

Π.χ.  Ο πατέρας ή η μάνα να επιμένει να ακολουθήσει  το παιδί τους, το επάγγελμα του γιατρού, γιατί αποτελούσε προσωπικό παιδικό του όνειρο ή γιατί θεωρεί ότι μόνο με αυτό το επάγγελμα το παιδί του,  θα είναι άξιο μέλος της κοινωνίας.

Σημασία έχει τι αρέσει και τι αγαπά το παιδί όχι τι αρέσει και τι αγαπούν οι γονείς για εκείνο. Η επιλογή είναι του παιδιού όχι των γονέων του.

 O σωστός και εποικοδομητικός χρόνος μεταξύ των γονέων και του παιδιού είναι απαραίτητος. Με αυτόν τον τρόπο διαμορφώνεται ο χαρακτήρας του παιδιού και περνάνε ευχάριστα όλοι.  Μπορούν να κάνουν ζωγραφική, κατασκευές, να παίξουν με πλαστελίνη, να παίξουν επιτραπέζια παιχνίδια, ή παιχνίδια με κάρτες μνήμης κ.τ.λ.

Είναι καλό να κεντρίζεται η νοημοσύνη του παιδιού πριν ακόμα πάει σχολείο. Σύμφωνα με αυτό αποκτά αυτοπεποίθηση και μετέπειτα λόγω εξάσκησης του μυαλού του ( λόγω εμπλουτισμού κάποιων γνώσεων ) θα έχει καλύτερες επιδόσεις  στο σχολείο.

 Η αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση του παιδιού θα αυξηθεί,  εφόσον του δείξουμε μεγάλο και αληθινό ενδιαφέρον για τις δραστηριότητες του, τα χόμπι του, τις ασχολίες που το  ευχαριστούν να κάνει. Το παιδί θα πιστέψει στις δυνάμεις του και στον εαυτό του( 2003, Price & Parry ).

 Θα πρέπει να αναφερθεί πως ακόμη και αν στο παιδί επιβληθούν κάποιες τιμωρίες  για ανάρμοστη συμπεριφορά και για να αποκτήσει πειθαρχία , τότε θα πρέπει να λάβει και τον ανάλογο σεβασμό.  Με αυτόν τον τρόπο το παιδί καταλαβαίνει ότι έσφαλε,  αλλά παρόλα αυτά εκτιμάται ( 2003, Price & Parry ).

Εν κατακλείδι, θα πρέπει να τονιστεί, πως σε γενικές γραμμές το παιδί χρειάζεται υπομονή, αγάπη, κατανόηση, εποικοδομητικά παιχνίδια, σεβασμό, εκτίμηση, ενίσχυση, πειθαρχία κ.τ.λ. έτσι με τον καιρό να διαμορφώσει τον χαρακτήρα του και  να ενταχθεί  στο κοινωνικό σύνολο.

Στα όνειρα του παιδιού έχουν ένα μεγάλο ρόλο οι γονείς. Οι γονείς εισβάλλουν με πολλή αγάπη στην ζωή των παιδιών διαβάζοντας βιβλία, κάνοντας κατασκευές απασχολώντας τα δημιουργικά, του απαντούν σε οποιεσδήποτε απορίες έχουν κ.τ.λ. Με αυτό τον  τρόπο  από τους γονείς δημιουργούνται  πέπλα ονείρων που τα σκεπάζουν στοργικά, καθώς   και  τα βοηθούν ν’ αποκτήσουν την  αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθησή  τους.

Να μπορέσουν, δηλαδή, να σταθούν στα πόδια τους και να αντιμετωπίσουν δυναμικά, καθώς  και με θετικό τρόπο όλα όσα βρεθούν μπροστά τους ( 1996, Γεωργαντά). 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Καππάτου, Α. (1999). Γνωρίστε το παιδί σας. Αθήνα. Κώστας Γιαννίκος.

Price A. & Parry H. (2003). Πως θα ενισχύσετε την αυτοπεποίθηση του παιδιού σας. Αθήνα. Εκδόσεις: Δωρικός.

Γεωργαντά Ε. (1996). Η βιβλιοθήκη της οικογένειας. Αθήνα. Εκδόσεις:  Φυτράκη Α.Ε.